Ağlayanın Malı Gülene Hayır Etmez

Mehmet Akkaya
Nisan 8, 2021

ILO’ya göre “Son 90 yılın en büyük istihdam krizi”.

“1929 büyük bunalımından bu yana görülmemiş işsizlik”…

Hemen her yerde yıkım…

Küresel ekonomik kriz, küresel virüsün yıkıntıları…

Ama kimine yıkım olan, kimini aldı uçurdu.

Kimi canına kıydı, kimi kapısına kilit vurdu işletmenin, kimi de yelken açtı okyanuslara.

Bir yanda 40 şirkete yönetim kurulu üyesi yapılanlar, diğer yanda “kod 29” diye gecenin köründe telefonla sokağa atılanlar.

Demem o ki, güneş herkese aynı doğmuyor bu sıra.

Kartlar yeniden karılıyor çok yerde.

Hemen her yerde büyük çalkantı…

Hemen her yerde alttan alta büyük hoşnutsuzluk…

Görünen o ki, ekonomik krizle birleşen virüs giderken, çok yerde yeni kapılar açılacak, kiminde gün batacak belki, kiminde sabaha kavuşacak millet…

İşte yeni dönemin habercisi bazı notlar;

VİRÜSÜN VURGUNCULARI

Virüs kimine ölüm, işsizlik ve kepenk kapatma getirdi, kimine de servetlerine servet katma fırsatı.

Forbes dergisi, 2021’de serveti 1 milyar dolar ve daha fazla olan 2 bin 755 kişi milyarderi yayınladı.

Sadece son bir yılda, virüs ile birlikte dünyadaki dolar milyarderlerinin satısı yüzde 25 oranında armış. Virüs öncesi 2 bin 262 olan dolar milyarderi sayısına, sadece son bir yılda 493 kişi daha eklenmiş.

Milyarderlerin sayısı değil sadece, servetlerinin miktarı da artmış.

Sadece son bir yılda, servetleri yüzde 64 oranında büyümüş.

Virüs başladığında dünyanın en zenginlerinin toplam servetleri 8 trilyon dolar iken, son bir yılda, 5,1 trilyon dolar ekleyerek 13,1 trilyon dolara çıkarmışlar.

Virüs sayesinde büyük vurgun!

TÜRKİYE’DE DURUM

Aynı dönemde, virüs sırasında, sadece son bir yılda Türkiye’deki dolar milyarderleri de servetlerini yüzde 39 artırmışlar. Forbes Dergisi’nin araştırması, son bir yılda servetlerine 15 milyar dolar eklediklerini gösteriyor. Forbes’in saptadığı 26 Türkiyeli dolar milyarderinin servetleri, 2019 yılında 38,3 milyar dolar iken, 2021 başında 53,2 milyar dolara yükselmiş.

Çok büyük paralar.

Madalyonun bir yüzündeki durum böyle… Öteki yüzünde, dünya başka şeyler yaşıyor. Bazı ülkelerdeki durum ise şöyle;

ABD’DE İŞSİZLİK

Amerika’nın Sesi, 1 Ocak 2021 tarihinde ABD’deki işsizlikle ilgili haber yayınladı. Yorumsuz olarak sunuyorum;

“2020’nin Mart ayı ortasında, 3 milyondan fazla kişi ilk kez işsizlik yardımı başvurusunda bulundu. Bu sayı, 1982 yılındaki son rekorun 4 katıydı. Oysa bir önceki hafta başvuruların sayısı sadece 282 bindi.

İşsizlik yardımı başvuruları, Mart ayı sonunda 6 milyon 867 bin ile rekor seviyeye çıktı.

Nisan ayının ilk haftasında, işini kaybeden ve işsizlik sigortası başvurusunda bulunanların sayısı 22 milyona çıktı. Ayın son haftasındaysa 30 milyonu geçti, ülke ekonomisi yüzde 4,8 oranında daraldı. En büyük işsizlik oranı da yüzde 14,7 ile Nisan’da kaydedildi.

Mayıs ayının sadece ikinci haftasında işsizlik yardımı başvurusunda bulunanların sayısı 2 milyon 438 bin olarak kayıtlara geçti. Böylece Mart ayından beri işsizlik yardımına başvuranların sayısı 38 buçuk milyonu geçmiş oldu.

Haziran ayındaysa nispeten olumlu bir gelişme yaşandı ve Mayıs ayında yüzde 13,3 olarak kaydedilen işsizlik oranı, Haziran ayında yüzde 11,1’e geriledi.

Şubat-Nisan ayları arasında işini kaybeden 22 milyon çalışanın sadece 9 milyon 300 bini Ağustos ayına kadar yeniden iş bulabildi.

Ağustos ayının ilk haftasındaysa işsizlik yardımı başvurusunda bulunanların sayısı, salgının başlamasından bu yana ilk kez bir milyonun altına indi, 963 bin oldu.

Eylül ayında düşüş ivme kazandı, yüzde 7,9’a,Ekim ayında yüzde 6,9’a, Kasım ayındaysa yüzde 6,7’e geriledi.”

Açlıkla karşı karşıya olan 50 milyon kişi

“İşsizlik rakamlarındaki bu rekorlar gıda bankalarına başvurularda da rekor artışlara neden oldu. Ülkenin en büyük açlıkla mücadele kuruluşu Feeding America, 8 aylık dönemde 4 milyar öğünden fazla yemek dağıttı. Bu, bir önceki yıla göre gıda dağıtımında yaklaşık yüzde 57’lik bir artış anlamına geliyor.

Feeding America’ya göre, açlıkla karşı karşıya kalanların sayısı 2019’da 35 milyonken, bu rakam 2020’de 50 milyonun üzerine çıktı. Bu da her 6 kişiden birinin açlık çektiği anlamına geliyor.

Çocuklar açısındansa durum çok daha vahim. Feeding America, her dört çocuktan birinin açlıkla karşı karşıya olduğunu belirtiyor. Bu da 2020 yılına damgasını vuran işsizlik rakamlarının gerçek hayattaki en somut yansıması olarak görülüyor.” (amerikanınsesi.com / 1 Ocak 2021)

İNGİLTERE’DE İŞSİZLİK SON BEŞ YILIN ZİRVESİ

2020’de İngiltere’nin durumu, İngiliz Ulusal İstatistik Ofisi’nin (ONS) açıkladığı verilerle şöyle;

-2020 yılı aralık ayında işsizlik oranı yüzde 5,1’e çıktı. Mayıs 2016’dan bu yana en yüksek seviye.

-Çalışan sayısı ücretlere desteğe rağmen son bir yılda 726 bin kişi azaldı.

-İşini kaybedenlerin 425 bini, 25 yaşın altında idi.

-Aynı dönemdeki toplam işsiz sayısı, önceki yılın aynı dönemine göre 454 bin artarak 1 milyon 740 bine ulaştı.

İngiliz hükümeti 10 milyon kişinin faydalandığı maaş destek programını nisan sonunda noktalamayı planlanıyor.” (A.A /23 Şubat 2021)

ALMANYA’DA İŞSİZLİK

-Ocak ayında işsiz sayısı bir önceki yılın aynı dönemine göre 475 bin kişi arttı.

-Toplam işsiz sayısı ise 193 bin kişi artarak 2,9 milyon kişiye yükseldi.

-İşsizlik oranı yüzde 0,4 artarak yüzde 6,3’e yükseldi.

-“Kayıt altına alınan istatistik çok yüksek bir sayı” Federal Çalışma Ajansı Başkanı Detlef Scheele, ”işini şimdi kaybeden insanların yeniden iş bulmasının ciddi derecede zor” olduğunu,“Şubat ayında uzun vadeli işsizlerin sayısının yeniden 1 milyonun üzerine çıkacağını” söyledi.

-Uzun vadeli işsiz tanımı, en az bir yıldır işsiz olan kimseler için kullanılıyor. Scheele, “uzun vadeli işsizlikle mücadelenin de geçmişe göre daha zorlaşacağını” ifade etti.

-Alman ekonomisi 2020’de yüzde 5 küçüldü. (dw.com / 1 Aralık 2020)

FRANSA’DA İŞSİZLİK

-Fransa Çalışma Bakanlığına bağlı Araştırma, Çalışma ve İstatistik Direktörlüğü’nün verilerine göre, işsiz sayısı 2020’de 2019’a göre yüzde 7,5 arttı.

-Tüm yıl genelinde, “hiçbir işi olmayan” kategorisindeki işsizlerin sayısı 265 bin 400 artarak 3 milyon 816 bin 700’e çıktı.

-Kısa ve uzun süreli geçici işi olan kişilerin sayısı ise 2 milyon 190 bin 200 oldu. (AA / 27 Ocak 2021)

ILO: 2020’DE 255 MİLYON İŞ KAYBI YAŞANDI

-Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), “2020’de küresel olarak çalışma saatlerinde yüzde 8,8 azalma olduğunu, 2009 küresel krizine göre dört kat daha fazla istihdam kaybı yaşandığını” açıkladı.

-Bu, 114 milyon kayıtlı işsiz dahil, toplam 255 milyon tam zamanlı iş kaybı anlamına gelmekteydi.

“1930’dan beri istihdamdaki en derin kriz”

ILO Genel Direktörü Guy Ryder online basın toplantısında,

“1930 yılındaki Büyük Buhran’dan bu yana istihdam piyasasında en derin krizi yaşıyoruz. Etkisi 2009 küresel krizinden çok daha büyük” dedi.

-İşini kaybedenler iş aramaktan vazgeçti.

-İş saatlerinde kaybın bu yıl ve gelecek yıl da sürmesi bekleniyor. “

“81 milyon kayıtsız işsiz”

-“81 milyon kişi kendini işsiz olarak kaydettirmedi. Ama, artık istihdam piyasasında da yer almıyorlar.

stihdam kayıpları küresel toplamda 3,7 trilyon gelire tekabül etmektedir, bu meblağ toplam küresel gayrisafi yurtiçi hasılanın (GSYİH) yüzde 4,4’üdür..

-Bu durumdan en fazla gençler ve kadınlar etkilendi.” (uhahaberajansi.com / 26 Ocak 2021)

TÜRKİYE’DE İŞSİZLİK

TÜİK 2020 yıllık Hanehalkı İşgücü Araştırması (HİA) sonuçlarını 22 Mart 2021’de açıkladı. Buna göre;

-Covid-19 etkisiyle yaşanan toplam iş kaybı ve işsizlik (revize) 12 milyon 115 bin kişi.

-İş ve istihdam kaybı oranı (revize) yüzde 34,4.

-Geniş tanımlı işsiz sayısı 9 milyon 638 bin kişiye yükseldi.

-Geniş tanımlı işsizlik oranı 27,4’e yükseldi.

-İşten çıkarma yasağına rağmen istihdam 1 milyon 268 bin azaldı.

-Kadınlarda geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 34,8 oldu.

-Gençlerde geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 41,1 olarak gerçekleşti.

-İşbaşında olanların sayısı ise 2,7 milyon bin azaldı.

-Son 1 yılda iş aramayıp çalışmaya hazır olanlar 1 milyon 663 bin arttı! (DİSK-AR İşsizlik ve istihdam Görünümü Raporu)

KRİZ İNTİHARLARI

2007 sonrası yeni bir dalgaya dönüşen ekonomik kriz, intihar verileri arasında geçinemeyenlerin sayısının artmasına da yol açtı.

-Ülke genelinde ekonomik sebepler yüzünden yaşanan intiharların toplam intiharlar içindeki payı 2018’de yüzde 7.3 iken 2019’da yüzde 9.4’e yükseldi.

-Son 5 yılda 1.370 kişi bu yüzden intihar etti.

-Sadece son 2 yıldaki 566 intiharın sebebi geçinememe.

-Müzik ve Sahne Sanatçıları Sendikası (Müzik-Sen) verilerine göre 700 bin müzisyen işsiz kaldı, 100’ü aşkın müzisyen ise intihar etti.

KİMİ SOĞAN BULAMAZ KİMİ BAL YUTAR

Sınıflı toplumların her dönemini anlatmakla beraber, yeni kapıları zorlayacak düzeyde sınıflar arası makasın açılmasını büyük ozan Mahsuni Şerif şu dizelerle anlatıyor;

“Kimi hızlı gider uzun yol tutar

Kimi altın satar kimi pul yutar

Kimi soğan bulamaz kimi bal yutar

Kimi parmağını yalamış gider”

Ataların,“Ağlayanın malı gülene hayır etmezmiş” sözünü de bir kenara yazmak lazım.