Deprem üzerine deprem!

Mehmet Akkaya
Nisan 25, 2021

Kapitalizmin küresel krizi, Covid 19 virüsü ile daha da tırmandı.

Esnek çalışmanın, özellikle de uzaktan çalışmanın krizi aşma çabasında öne çıktığını, virüs koşullarında dahi bu çalışma düzeni ile kar edilebildiğinin görülmesi ile virüs sonrasında da sürdürmek için heveslerin tırmandığını, çeşitli yazılarda küresel ve ulusal ölçekteki örnekleri ile aktarmıştım.

Ancak, devlet desteklerine, ücretsiz izinlere ve yayılan uzaktan çalışmaya rağmen, kapitalizmin çaresizliği sürüyor. Kapanan, elden çıkarılan, zarar açıklayan dev şirketler… Öyle ki bazıları ülkelerle anılan, kapitalizmin simgesi sayılan şirketler…

Ve elbette içe dönen, karı azalan, elden çıkarılmak istenen şirketlerin aklına ilk gelen, işçi kıyımı oluyor. Sadece son birkaç ayda basına yansıyan haberler bile ürkütücü. Yüz, beş yüz, beş bin değil. Yüz binlerce sokağa atılan işçi.

Gelin yaşadığımız çok yönlü deprem gerçeğine, biraz daha yakından bakalım;

– Fotograf makinesi devi Japon Nikon, piyasadan çekilmeye hazırlanıyor.

– LG, akıllı telefon pazarından tamamen çekildi.

– İngiltere’nin en büyük bankası HSBC, 82 şubesini kapatma kararı aldı.

– Avrupa’nın en büyük ikinci bankası Alman Commerzbank, 10 bin işçiyi işten atmayı, yüzlerce şubeyi kapatmayı planlıyor.

– Hollanda merkezli bira şirketi Heineken, 2 yıl içerisinde 2 milyar Euro tasarruf etmeyi, 8 bin işçiyi çıkarmayı planlıyor.

– Kağıt ve kağıt hamuru üreten dünya devi Stora Enso, Finlandiya ve İsveç’teki fabrikalarından 1.110 işçiyi sokağa atıyor.

– Tahıl ticaretinde dünyanın ikinci büyük şirketi ABD tekeli Cargill, küresel şeker ticaretinden çekileceğini duyurdu. Alvean’daki yüzde 50 hisseyi de Copersucar’a devretmek için görüşüyor.

– Dünyanın en büyük spor eşyası üreticilerinden Adidas, 2006’da 3,1 milyar Euroya  aldığı İngiliz Reebok’u elden çıkarmaya çalışıyor.

– Gap, Banana Republic, Old Navy, Athleta Inc gibi markaların sahibi ABD giyim markası GAP, Avrupa’daki 120 mağazasını daha kapatma kararı aldı.

– Geçtiğimiz günlerde 950 işçiyi çıkaran İngiliz Marks & Spencer, 7 bin işçi daha çıkarıyor.

– Almanya merkezli parfüm ve kozmetik devi Douglas, 500 mağazasını kapatıyor.

– Belçikalı kimya devi Solvay 900 işçiyi sokağa atıyor.

– Fransız lastik üreticisi Michelin, 2 bin 300 işçiyi işten atıyor.

Coca Cola, 1.200’ü Amerika’da olmak üzere 2 bin 200 işçiyi işten atıyor.

– ABD’li 3M şirketi 2 bin 900 işçiyi çıkaracağını açıkladı.

– ABD’li petrol tekeli Exxon Mobil, 14 bin işçiyi çıkaracağını açıkladı

– ABD’li savunma şirketi Raytheon, 20 bin işçi çıkaracağını açıkladı.

– 2020’de geliri yüzde 29 azalarak, 14,1 milyara gerileyen ABD’li Boeing, personel indirimine gideceğini açıkladı. Binlerce işçiyi çıkarmaya hazırlanıyor.

– ABD’li Walt Disney, 28 bin işçiyi çıkaracağını açıkladı

– Hollanda merkezli Shell, 2022 sonuna kadar 2 ile 2,5 milyar dolar tasarruf etmek için 9 bin işçiyi çıkarması bekleniyor.

– 2016’da Finansbank’ı alarak adını QNB Finansbank olarak değiştiren Katarlı QNB, şimdi Finansbank’ı elden çıkarmaya hazırlanıyor.

– 2013’de Aras Kargo’nun yüzde 25 hissesini alan Avusturyalı Austrian Post, yüzde 55 hisse daha alarak Aras Kargo’yu ele geçirdi.

Koç Holding’e ait Tat Gıda, 1997’den beri sahip olduğu Sek Süt’ü, 240 milyon TL bedelle Çallı Gıda’ya sattı.

– Dünya çikolata devi Godiva’yı 2007’de satın alan Yıldız Holding, şimdi Kuzey Amerika’daki Godiva şubelerini kapatıyor. 2025’e kadar dünya çapında 2 binin üzerinde kafe ve restoran açacaktı. Bu niyeti de rafa kaldırdı.

– 140 mağazası olan Happy Center, Karadağ Ailesine ait Rammar’ın 40 marketini ele geçirdi. 

Vakko, Yargıcı’nın 62 mağazasını satın alıyor.

Hürriyet Gazetesi eriyor. 80 milyon liralık zarar açıkladı.

– Turgay Ciner, medya sektöründen çıkmaya hazırlanıyor.

*

2008’de başlayan kapitalizmin son krizi dinmedi, sürüyor.

Virüsün ektisi ile kriz, kapitalizmin merkezlerinde daha da şiddetlendi.

ABD’nin tırmandırdığı ticaret savaşları, kapitalizmin çaresizliğini ve krizinin geldiği yeri göstermektedir.

İnsanlık, bir kez daha emperyalizmle hesaplaşmaya, bağımsızlığa ve kamucu çözümlere yönelmeye mecbur olmuştur

Bu mecburiyet içinde işçi sınıfı, hem ağırlaşan geleneksel sorunlarına, hem de yakıcı yeni sorunlara çözüm ararken, insanlığı da düze çıkaracak birikimi ile öne çıkmaktadır.

Ülkemiz, ekonomik kriz, emperyalizmin ulusal ve bölgesel etkileri, kamuculuğun artan gerekliliği ve işçi sınıfının birikimi ile sorunların ve olanakların yoğunlaştığı yerlerden birindedir.